- Số lượng doanh nghiệp thành lập mới duy trì tích cực dù số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng mạnh: Theo Cục Thống kê, 111.693 doanh nghiệp thành lập mới trong 6 tháng đầu năm 2026 (6T 2026) (+22,5% so với cùng kỳ), mức cao nhất từng ghi nhận trong nửa đầu năm. So với cùng kỳ, tổng vốn đăng ký tăng 64,8% đạt 1.352,6 nghìn tỷ đồng, trong khi vốn đăng ký bình quân tăng 34,5% đạt 12,1 tỷ đồng, phản ánh quy mô vốn bình quân của các doanh nghiệp thành lập mới tăng lên. (Hình 1 - 2).
- Số doanh nghiệp tạm ngừng và rút lui khỏi thị trường tăng nhanh, một phần do yếu tố hành chính: Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động giảm 5,5%, đạt 58.149 doanh nghiệp, trong khi số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn tăng 6,3% lên 85.907 doanh nghiệp, dẫn đến số doanh nghiệp tạm ngừng ròng đạt 27.758 (+43,7%). Trong khi đó, số doanh nghiệp chờ giải thể tăng 21,0% lên 41.180 doanh nghiệp, và số doanh nghiệp hoàn tất giải thể tăng gần gấp đôi (+94,7%) lên 23.980 doanh nghiệp, mức cao nhất từng ghi nhận trong nửa đầu năm. Do đó, tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng 40,6% lên 65.160 doanh nghiệp (Hình 3 - 4).
- Số doanh nghiệp gia nhập ròng giảm xuống mức thấp thứ hai từ trước đến nay: Dù số doanh nghiệp thành lập mới đạt mức kỷ lục (111.693), việc số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (65.160) và tạm ngừng hoạt động ròng (27.758) tăng mạnh đã khiến số doanh nghiệp gia nhập ròng chỉ đạt 18.775 doanh nghiệp (-26,4%), mức thấp thứ hai từng được ghi nhận. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng phần lớn sự suy giảm này phản ánh việc đẩy nhanh hoàn tất thủ tục giải thể đối với các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu, thay vì sự gia tăng của các doanh nghiệp mới thất bại (Hình 5).
- Việc tăng cường quản lý thuế đẩy nhanh quá trình giải thể chính thức của các doanh nghiệp không còn hoạt động: Chiến dịch rà soát mã số thuế năm 2026 là nguyên nhân chính sau mức tăng mạnh số doanh nghiệp hoàn tất giải thể, đẩy nhanh việc xóa đăng ký của các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ nhiều năm trước nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể chính thức, đặc biệt là các doanh nghiệp có mã số thuế không còn hoạt động hoặc còn tồn đọng nghĩa vụ thuế. Việc xử lý nhanh hơn các hồ sơ tồn đọng kéo dài cũng làm tăng số doanh nghiệp hoàn tất giải thể. Do đó, chúng tôi cho rằng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng không phản ánh sự suy yếu trên diện rộng của khu vực doanh nghiệp. Thay vào đó, quá trình chính thức hóa sẽ nâng cao chất lượng và độ chính xác của cơ sở dữ liệu, đồng thời cung cấp bức tranh rõ ràng hơn về diễn biến thực chất của khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tiếp tục đối mặt với các khó khăn, bao gồm chi phí vay tương đối cao, chi phí năng lượng và chi phíđầu vào tăng, cùng tình trạng thiếu hụt lao động.
- Các chính sách ưu đãi và biện pháp quản lý thuế đã thúc đẩy quá trình chính thức hóa khu vực doanh nghiệp: Trong giai đoạn tháng 7/2025 – tháng 6/2026, cả số doanh nghiệp thành lập mới và số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đều tăng rõ rệt, với mức bình quân tháng lần lượt cao hơn 30,3% và 39,3% so với mức bình quân của 12 tháng liền trước. Điều này một phần được hỗ trợ bởi các ưu đãi theo Nghị quyết 198/2025/QH15, thông qua ngày 17/05/2025, trong đó miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thành lập mới, bao gồm cả hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ và vừa (Hình 6).
- Số lượng doanh nghiệp đăng ký mới nhiều khả năng sẽ duy trì tích cực, trong khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao trong nửa cuối năm 2026: Các doanh nghiệp không còn hoạt động nhiều khả năng sẽ tiếp tục hoàn tất thủ tục giải thể, khiến số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường duy trì ở mức cao. Trong khi đó, số doanh nghiệp thành lập mới và số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động nhiều khả năng sẽ duy trì xu hướng tích cực, được hỗ trợ bởi điều kiện kinh tế vĩ mô cải thiện và các chính sách hỗ trợ tiếp tục được triển khai. Nghị định 20/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/01/2026, tiếp tục hỗ trợ các SME thông qua: (1) hỗ trợ tiền thuê đất cho các doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ; (2) hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công; (3) miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp đăng ký kinh doanh lần đầu; và (4) đào tạo miễn phí về quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế và nhân sự. Ngoài ra, lạm phát hạ nhiệt và điều kiện tiếp cận vốn thuận lợi hơn được kỳ vọng có thể tiếp tục hỗ trợ cho các SME.
Powered by Froala Editor
